صفحه اصلی / اصول آزمایشگاه / ايمنی در آزمايشگاه تشخیص طبی

ايمنی در آزمايشگاه تشخیص طبی

کارکنان آزمايشگاه در معرض آلودگي به انواع عوامل بيماريزاي بيولوژيك با منشا خون، مايعات بدن، مواد شيميايي و غيره قرار دارند. اين عوامل مي‌توانند از طرق متفاوت مانند ترشح و پاشيدن، بلع وتنفس، تماس مستقيم با مخاط (چشم، بيني ، دهان) و يا پوست، بريدگي در اثر وسايل تيز و برنده ونيز وسايل شيشه اي شكسته، ايجاد جراحت در اثر فرو رفتن سوزن در پوست، برداشت مايعات با پي پت بوسيله دهان و نيز ايجاد خراش توسط حيوانات آزمايشگاهي سبب ايجاد بيماري گردند.

علاوه برآن درمحيط كار، خطراتي مانند مواد شيميايي سوزاننده، مواد راديو اكتيو، جريان الكتريسته ، آتش سوزي و غيره وجود دارند كه در صورت عدم رعايت صحيح اصول ايمني مي تواند سلامت را تهديد نمايند.

بنابراين لزوم استقراربرنامه ايمني دركليه آزمايشگاههادرجهت حفظ ايمني كاركنان ، بيماران ، افراد مرتبط ومحيط زيست ، امري ضروري است.

اصول کلي حفاظت وپيشگيري ازبروزآلودگي درکارکنان ومحيط آزمايشگاه ونيزاصول کلي که جهت ايمني فضاي کاري وساير فضاهاي مرتبط بايد مدنظرقرارداد، شامل مواردذيل مي باشد:

1- كاركنان بايد تمامي نمونه هاي بيماران را آلوده به ويروس HIVويا ديگرعوامل بيماريزا بامنشاخوني فرض نمايند.

2- هميشه بايد دستكش دراندازه هاي متفاوت وازموادمناسب ومرغوب ، درتمام بخشهاي فني دردسترس باشد.بايدبه اين نکته توجه داشت که تنها دستکشهاي لاتکس محافظت کافي را ايجاد مي نمايند.

3- بهيچ وجه نبايد بوسيله دست سوزنهاي استفاده شده ، از سرنگ يكبارمصرف جداگردد ويادرپوش سرسوزن روي آن قرارگيرد. درموادضروري بايد سرسوزن راروي يک سطح قرارداد وفقط ازيك دست جهت اين عمل استفاده نمود. نبايد سوزن هاي استفاده شده، قيچي و بريده ، خم و يا شكسته شود.

4- هرگزعمل برداشت مايعات با پي پت نبايد بوسيله دهان انجام شود .برای اينکار استفاده از پر کننده های پی پت ضروری می باشد . همچنين نبايد قطرات انتهايي نمونه با فشار زياد خارج شود ، زيرا ممكن است باعث ايجاد ذرات بسيار ريز يا آئروسل گردد.

5- مهمترين اقدام پيشگيرانه وايمني شست وشوي مكرر دستها مي باشد ،كه بايد هميشه صابون (ترجيحا صابون مايع) و نيز موادضدعفوني كنند ه پوست دردسترس كاركنان قرار گيرد.بريدگيها ، زخمها وجراحات پوستي (اگزما) بايد باپانسمان غيرقابل نفوذ به آب پوشانده شوند.

6- بايد درمواقع كارباموادسمي سوزاننده ونيز موادخطرناك شيميايي وبيولوژي و ياهنگامي كه امكان ترشح و پاشيدن خون ويامايعات بدن وجودداشته ونيزهنگام تخليه اتوکلاو وغيره ازعينكهاي حفاظتي (حفاظ دار) ونيز ماسك ويا نقابهاي صورت استفاده نمود.

7- بايد سطوح ميزها را فوراً بعد از آلودگي با نمونه يا بعد از اتمام كار روزانه با مواد ضدعفوني كننده مانند هيپوكلريت سديم با رقت 5 گرم در ليتريا5/0 گرم درصد و يا هرگونه محلول سفيد كننده خانگي كه به نسبت 10/1 رقيق شده باشد (به شرط اينکه داراي کلر فعال 5% باشند) ، ضدعفوني نمود .

8- بايد سطوح كاري بعد ازاتمام كارروزانه ، باماده ضدعفوني كننده مناسب ، ضدعفوني گردد. درهنگام تميز نمودن آزمايشگاه و تجهيزات بايد از دستكش ، ماسك و پوششهاي حفاظتي مناسب استفاده شود.

9- بايد كليه وسايل و تجهيزات آزمايشگاهي مانند يخچالها ، فريزرها ، بن ماري ، سانتريفوژ وغيره به طور مرتب تميز شده و نيز به طور متناوب منطبق بر برنامه زمانبندي كه بوسيله مسئول آزمايشگاه تعيين ميشود ، ضدعفوني گردند. مخصوصا درمواردي كه آلودگي مهمي به وقوع مي پيوندد ، بايد فورا اين عمل انجام شود.

10- وسايل و تجهيزات بايد قبل از انتقال به خارج از آزمايشگاه جهت تعمير ويا تعمير درداخل مركز با موادضدعفوني كننده مناسب ضدعفوني شوند .

راهنماي ايمني درموارد ريختن وياشكستن ظروف محتوي مواد آلوده:

1-نفس خودرانگه داريد .     2-افراد را از محل دوركنيد.    3-لباس وپوششهاي حفاظتي مناسب را بپوشيد.

4-مدتي صبركنيد تا آئروسلها ته نشست كنند. ( حداقل 15 دقيقه )   5- محل را باحوله كاغذي و يا تنزيب بپوشانيد.

6-ازمحلول ضدعفوني كننده مناسب به آرامي درمحل بريزيد .   7-با توجه به نوع محلول استفاده شده مدتي صبر نمائيد.

8-بوسيله پنس ويا فورسپس پارچه و قطعات شيشه را داخل ظروف ايمن (Safety Box) قرار دهيد.

9-سپس محل راتميز نموده ودرصورت لزوم مجددا با ماده ضدعفوني عمل فوق را تكرار نمائيد.

راهنماي ايمني جهت انتقال نمونه هاي آزمايشگاهي بوسيله پست وغيره

نمونه را داخل ظرف درپيچ دار كه غير قابل نشت وغير قابل نفوذ به مايعات باشد، قرار دهيد واطراف آن ،ماده جاذب الرطوبه بگذاريد .سپس آن را داخل محفظه دومي كه غير قابل نشت وغير قابل نفوذ به مايعات بوده ، قرار داده ومشخصات نمونه را روي آن درج كنيد.نهايتا محفظه را داخل محفظه سوم قرار داده وعلامت خطر زيستي( Biohazard )را روي آن نصب نموده وآدرس را روي آن بنويسيد.

سترون سازي : ( Sterilization)

معمولترين راههاي سترون سازي درآزمايشگاه بوسيله حرارت خشك (با استفاده از دستگاه فور ) وحرارت مرطوب تحت فشار(با استفاده از دستگاه اتوكلاو ) انجام مي پذيرد.

ازفور جهت وسايلي كه تحمل حرارت بالا رادارند ، استفاده مي گردد. طبق استاندارد جديد ، درجه حرارت بايد

0 18 -160 درجه سانتيگراد بوده و بمدت 2 تا 3 ساعت فرايند سترون سازي ادامه داشته باشد .

صحت عملكرد دستگاههاي فور و اتوكلاو بايد بوسيله انديكاتورهاي شيميايي و بيولوژيكي بررسي گردد.

ضدعفوني نمودن : )ِDisinfection )

جهت ضدعفوني نمودن ، ارزانترين ودردسترس ترين ماده ، مايع سفيد كننده خانگي مي باشد ، به شرط اينكه داراي كلرفعال به ميزان 5 % باشد. جهت ضدعفوني نمودن خون ، مايعات بدن ومواد دفعي بيماران از رقت 10/1 آن و نيز جهت ضدعفوني نمودن كف ، زمين ، ديوار ولباس ازرقت 50/1 آن استفاده مي شود. همچنين مي توان از محلول هيپوكلريت سديم به ميزان 100 ميلي ليتر در ليتر ، جهت ضدعفوني نمودن مايعات بدن ، خون ومواد دفعي بيماران ويا رقت 20 ميلي ليتر درليتر آ ن جهت ضدعفوني نمودن كف ، زمين ، ديوار و لباس استفاده نمود. ازمحلولهاي ضدعفوني كننده ديگر كه جهت سطوح مي توان استفاده نمود ، الكل 70 % مي باشد.

مديريت پسماند:   (Waste Management)

در آزمايشگاه انواع پسماندهاي عادي (خانگي ) ، پســماندهاي عفوني ، شيميايي ، تيز وبرنده ، پرتوزا وتركيبي

( تركيبي ازمواد شيميايي ، راديواكتيو وياعوامل عفوني ) وغيره توليد ميشود.

به منظور حفظ سلامت افراد ، محيط زيست وجلوگيري از اثرات سوء پسماندها ، مديريت ايمن وصحيح آنها ضروري است. برنامه مديريت شامل مراحل تفكيك (جداسازي ) ، آلودگي زدايي ، ذخيره ( انباشت ) ، حمل ونقل ودفع مي باشد.

كليه پسماندهاي آلوده آزمايشگاهي بايد باروش مناسب آلودگي زدايي وسپس به طريقه بهداشتي وبه طور روزانه دفع گردند.پسماندهاي تيز وبرنده بايد درمحفظه هاي مقاوم مخصوص (Safety Box) قرار گرفته وقبل از اينكه كاملا پرشوند ، به طريقه بهداشتي دفع گردند.

مطالب بیشتر

کاربرد آزمایش Anti-CCP در آرتریت روماتوئید و التهاب مفاصل

Anti-CCP Anti–Cyclic Citrulinated Peptide آرتریت روماتوئید (RA) یک بیماری خود ایمنی سیستمیک است که با ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *