صفحه اصلی / علوم پزشکی / کنترل کيفی سمپلر

کنترل کيفی سمپلر

جهت دستيابی به عملکرد مناسب سمپلر ، آگاهی از روش صحيح استفاده از آنها پيش از آگاهی از اصول کنترل کيفی ضروری می باشد .

روش صحيح کار با سمپلر به شرح زير می باشد :

برای کشيدن حجم مورد نظر ، ابتدا دكمه كنترل (Control button ) را تا توقف اول پائين آورده و نوك سمپلر را 3 ميلی متر (بسته به حجم سمپلر) زير سطح محلول فرو برده ، در اين حالت با رها نمودن آرام دكمه کنترل ، حجم معين وارد نوک سمپلر می گردد. براي تخليه ، با فشار مجدد دكمه کنترل ، محلول درون سر سمپلر را ، ضمن تماس به جداره ظرف ، به آرامي خارج نموده و نهايتا پس از 1تا3 ثانيه با فشار به دكمه کنترل تا توقف دوم ، باقي مانده محلول نيز كاملاً خارج می گردد .

جهت رسيدن به حداكثر دقت و صحت عملكرد سمپلر ، بهتر است براي حجم هاي بيش از 10 ميكروليتر قبل از انتقال حجم برداشتي ،2 تا 3 بارعمل برداشت و تخليه تکرار وسپس حجم مورد نظر منتقل شود.

براي حجم هاي كمتراز 10 ميكروليتر بهتر است برداشت با نوك سمپلر (Unwetted Tip)‌ فقط يك بار انجام شده و پس از تخليه در محل مورد نظر با محلول موجود در ظرف شسته شود.

نكاتی که هنگام کار با سمپلر می بايست رعايت گردد:

1-اطمينان از اتصال محكم سر سمپلر

2-عمود نگهداشتن سمپلر در زمان مكش

3-تخليه محلول با تماس انتهاي نوك سمپلربه جداره ظرف با زاويه 10 تا 40 درجه

4-رها كردن آرام دكمه در زمان پر ويا خالي كردن محتويات نوك سمپلر

5-كشيدن كناره هاي خارجي نوك سمپلر پس از انجام مكش به جداره هاي فوقاني لوله به منظور حذف قطرات خارجي نوك سمپلر و يا در صورت نياز خشك كردن قطرات باقي مانده در بخش خارجي نوك سمپلر به كمك پارچه اي بدون پرز (البته بايد مطمئن شدكه پارچه چيزي از محلول را از داخل نوك سمپلر به خود جذب نكند)

6- تخليه محلول پس از توقف اول (پائين آوردن دكمه كنترل تا مرحله اول) و تامل 3-1 ثانيه و سپس پايين آوردن دكمه تا توقف دوم

نحوه نگهداري سمپلر:

كليه قسمت هاي خارجي اغلب سمپلرها را مي توان با محلول صابون تميز كرد و پس از آب كشي با آب مقطر در دماي اتاق خشك نمود.

براي ضد عفوني كردن نيز استفاده از ايزو پروپانل 60% توصيه مي شود. (انواع قابل اتوكلاو را نيز مي توان از اين طريق استريل كرد)

براي تميز كردن قسمت داخلي سمپلر بايد به راهنماي همراه سمپلر رجوع شود.

 

کنترل کيفی سمپلر:

بررسي دقت و صحت سمپلرهاي دستي 3 تا 4 بار در سال توصيه شده است که انجام حداقل دوبار الزامی می باشد . اين بررسي با استفاده از روش هاي توزين و رنگ سنجي قابل انجام است . به علت نبود ترازوهائي با حساسيت كافي در آزمايشگاههاي معمولی براي كنترل سمپلر( تا يك صدم ميلي گرم) ، روش رنگ سنجي تحت شرايط موجود قابل اطمينان تر است .

در اين روش با استفاده از يك محلول رنگي با جذب پايدار در طول زمان (مثل رنگ سبزخوراكي در طول موج 620- 630 نانومتر و يا پارانيتروفنل در طول موج 401-405 نانومتر) دقت و صحت عملكرد سمپلر كنترل مي شود.

 

جهت انجام برنامه کنترل کيفی ، سمپلرها ، در كارهاي روتين به دو گروه10-100 ميکرو ليتر و 100- 1000 ميکروليتر تقسيم مي شوند که براي هر گروه بايد يك محلول ذخيره از رنگ سبز تهيه نمود .

برای گروه10-100 ميکروليتر ، تهيه محلول mg/dl   155 رنگ سبز خوراكي ضروريست که از حل کردن 155ميلی گرم پودر رنگ سبز در 100 ميلي ليتر آب مقطر تهيه می گردد و برای گروه 100- 1000 ميکرو ليتر می بايست محلول ذخيره   mg/dl 5/15 رنگ سبز خوراکی را از حل کردن mg 5/15 پودر در 100 ميلي ليتر آب مقطرتهيه نمود .

غلظت محلول هاي ذخيره به گونه اي انتخاب شده است كه محلول mg/dl 155پس از رقيق شدن به نسبت101/1 و محلول mg/dl‌ 5/15پس از رقيق شدن به نسبت 11/1 جذبي حدود 4/0داشته باشد، زيرا اسپكتروفتومترها در محدوده جذبی 4/0 كمترين خطاي عملكردي را نشان مي دهند.

هنگام استفاده از پارانيتروفنل نيز سمپلر ها به دو گروه تقسيم می شوند و برای هر گروه يک محلول ذخيره تهيه می شود . برای گروه 100-10 ميکروليتر ، پارانيتروفنل با غلظت 42 ميلی گرم در دسی ليتر و برای گروه 1000-100 ميکروليتر پارانيتروفنل با غلظت 42 ميلی گرم در ليتر تهيه می شود . برای تهيه رقت از سود 01/0 نرمال استفاده می شود .تاکيد می شود که تهيه stock پارانيتروفنل و رقتهای لازم ، بترتيب با استفاده از آب مقطر و سود 01/0 نرمال انجام می گردد.

كنترل دقت:

پس از آماده نمودن 10 لوله آزمايش و انتخاب محلول ذخيره رنگي متناسب با حجم سمپلرمورد كنترل ، با توجه به جدول زير مقدار مشخصي آب مقطر با دقت بسيار زياد به لوله ها اضافه مي شود ، سپس به كمك سمپلر مورد كنترل محلول رنگي كشيده شده و به لوله ها اضافه مي شود . پس از مخلوط كردن محتويات لوله ها ، ميزان جذب نوري هر 10 لوله در مقابل آب مقطر قرائت مي گردد.

ضريب رقت حاصله حجم آب برحسب ميلي ليتر مقدار رنگ برحسب ميكروليتر حجم سمپلر
1/101 1 10 10
1/101 2 20 20
1/101 2.5 25 25
1/101 5 50 50
1/101 10 100 100
1/11 2 200 200
1/11 5 500 500
1/11 10 1000 1000

در صورت انتقال صحيح حجم آب ، اختلاف در جذب نوري لوله ها به اختلاف در حجم رنگ انتقالي توسط سمپلر نسبت داده مي شود. بدين ترتيب محاسبه ضريب انحراف معيار (CV%) بين 10 خوانده معرف مقدار عدم تكرارپذيري در سمپلر خواهد بود.

در كارهاي روزمره حداكثر 3% خطاي عدم دقت قابل قبول است.

كنترل صحت :

جهت كنترل صحت عملكرد سمپلر ،وجود بالن ژوژه های کلاس A 10و100 ميلی ليتر و پی پت های کلاس A 1و10ميلی ليتر ضروری می باشد .

برای انجام اين آزمايش با استفاده از پی پت و بالن ژوژه رقتهای 101/1و11/1 از محلول رنگ سبز خوراکی تهيه می گردد،

که بترتيب براي تهيه رقت 101/ 1 ، يک ميلی ليتر رنگ سبز خوراكي به بالن ژوژه حاوی 100ميلی ليتر آب مقطر و برای تهيه رقت 11/1، ده ميلی ليتر رنگ سبز خوراكي به بالن ژوژه حاوی100 ميلی ليتر آب مقطر اضافه مي گردد. پس از مخلوط نمودن محتويات بالنها ، جذب نوری هر رقت از محلول رنگي حداقل سه بار قرائت شده و پس از محاسبه ميانگين ، مقدار بدست آمده به عنوان مقدار مورد انتظار (Expected) در نظر گرفته می شود . ميزان عدم صحت با استفاده از فرمول Bias برای هر سمپلر محاسبه می گردد .

                           

         ميانگين جذب بدست آمده از هر سمپلر در مرحله ارزيابی عدم دقت _ ميانگين جذب نوري در بالن

                                                                                       ژوژه (جذب واقعي)

   100   *        Bias % =           ____________________________________________

                                                                            

                                                                                  جذب نوري در بالن ژوژه

در كارهاي روزمره حداكثر5% عدم صحت قابل قبول مي باشد.

نکات:

1-ضربه به سمپلر مي تواند اين وسيله را از كاليبراسيون خارج نمايد.

2- با انتخاب سر سمپلر مناسب حجم محلول برداشتی بايد در حدي باشد كه مايع وارد قسمت هاي داخلي نگردد.

3-تماس دست با نوك سمپلرآلوده ممنوع است.

4-در صورت مكش محلول هاي اسيدي و ساير مواد با خاصيت خورندگي بايد بخش نگهدارنده سر سمپلر (Tip-holder)‌ باز شده و پيستون و حلقه پلاستيكي(O-ring)‌ بخوبي با آب مقطر شسته شود.

5-هرگز نبايد سمپلر حاوي محلول به پهلو زمين گذاشته شود.

6-هرگز نبايد سمپلرهاي متغير را بر روي حجمي خارج از محدوده حجمي ادعائي آن تنظيم نمود.

كليه عمليات مربوط به سرويس ونگهداري می بايست ثبت و نگهداري شود.

مطالب بیشتر

نرمال رنج تستهای روتین آزمایشگاهی

🔴نرمال رنج تستهای روتین آزمایشگاهی: ✨تهیه کننده: حبیبی-کارشناسی ارشد بیوشیمی بالینی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *